: Het Levenstestament
1. Wat is een levenstestament?
Een levenstestament is een notariële akte waarin u vastlegt wie voor u mag beslissen als u dat zelf niet meer kunt. Dit document is uitsluitend geldig tijdens uw leven en treedt in werking op het moment dat u wilsonbekwaam wordt, bijvoorbeeld door een coma, een ernstig ongeluk of dementie.
Het levenstestament is een relatief jong juridisch instrument dat sinds 2011 bestaat. De populariteit is in vijftien jaar tijd enorm gestegen: inmiddels hebben ruim 1,8 miljoen Nederlanders een levenstestament, waarmee het de vierde meest getekende notariële akte in Nederland is geworden. Naar verwachting wordt de grens van twee miljoen binnen een jaar gepasseerd. Alleen al in 2025 werden er 263.000 nieuwe levenstestamenten opgesteld.
2. Waarom een levenstestament?
Zonder levenstestament wordt bij wilsonbekwaamheid de gang naar de kantonrechter noodzakelijk. Die rechter wijst dan een bewindvoerder, mentor of curator aan — mogelijk iemand die u zelf niet zou hebben gekozen. Dit is een langdurige en onprettige route voor nabestaanden, die bovendien gepaard gaat met periodieke verantwoording aan de rechter.
Met een levenstestament behoudt u zelf de regie:
- U wijst zelf een vertrouwenspersoon aan (bijvoorbeeld uw partner, kind of goede vriend)
- U voorkomt rechterlijke bemoeienis
- U geeft duidelijkheid aan uw naasten in een emotioneel belastende periode
3. Testament versus levenstestament
Een veelvoorkomende verwarring is het verschil tussen een testament en een levenstestament. Hieronder de belangrijkste verschillen op een rij:
| Kenmerk | Testament | Levenstestament |
|---|---|---|
| Wanneer geldig? | Na overlijden | Tijdens leven (bij wilsonbekwaamheid) |
| Hoofddoel | Verdeling erfenis & voogdij over kinderen | Volmacht geven voor financiën, medische zorg en persoonlijke zaken |
| Wie beslist? | U bepaalt uw erfgenamen | U wijst een vertrouwenspersoon aan |
| Medische wensen? | Nee | Ja (bijv. behandelverbod, reanimatie) |
Een testament regelt dus wat er na uw dood gebeurt; een levenstestament regelt wat er tijdens uw leven gebeurt als u zelf niet meer kunt beslissen. Het is verstandig om beide documenten te hebben.
4. Welke zaken regelt u in een levenstestament?
Een levenstestament kan betrekking hebben op drie gebieden:
- Financiële zaken — Beheer van bankrekeningen, verkoop van woning, aangaan van leningen, beëindigen van abonnementen
- Medische beslissingen — Toestemming voor of weigering van behandelingen, reanimatiebeleid, opname in zorginstelling
- Persoonlijke zaken — Aanvaarden of verwerpen van een erfenis, beslissingen over uw welzijn en dagelijkse verzorging
5. Hoe richt u een levenstestament in?
Het opstellen van een levenstestament gebeurt altijd via een notaris. U kunt niet volstaan met een zelfgeschreven briefje.
Het proces ziet er als volgt uit:
- Oriëntatie — U maakt een afspraak met een notaris voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek
- Wensen vastleggen — Samen met de notaris bepaalt u wie u als vertrouwenspersoon aanwijst
- Wilsbekwaamheidstoets — De notaris toetst of u op dat moment wilsbekwaam bent
- Ondertekening — U tekent de notariële akte; het document wordt ingeschreven in het Centraal Testamentenregister (CTR)
Let op: Bent u getrouwd of heeft u een geregistreerd partnerschap, dan heeft uw partner niet automatisch het recht om namens u te beslissen. Ook voor hen is een levenstestament noodzakelijk.
6. Wat kost een levenstestament?
De kosten voor een levenstestament variëren sterk per notariskantoor. Hieronder een overzicht van actuele tarieven in 2026:
| Aanbieder | 1 persoon | 2 personen (gelijkluidend) |
|---|---|---|
| Traditioneel notariskantoor | € 791,- | € 952,80 |
| Combi testament + levenstestament | € 1.503,35 | € 1.784,60 |
| Thuisnotaris — groene notaris | € 445,- | € 599,- |
| Thuisnotaris — blauwe notaris | € 545,- | € 699,- |
| NuNotariaat (online) | € 375,- | € 525,- |
Overweging bij online aanbieders: U vult vooraf een vragenlijst in. De notaris controleert de juridische kwaliteit en wilsbekwaamheid tijdens een persoonlijk gesprek. De akte wordt altijd bij een echte notaris ondertekend en is 100% rechtsgeldig.
7. Juridische status en discussie
Hoewel het levenstestament in de praktijk goed werkt, heeft het in Nederland nog geen formele wettelijke basis. De Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB) pleit hiervoor om de rechtszekerheid te vergroten.
Wel zijn er positieve ontwikkelingen: de KNB heeft samen met ING, Rabobank en ABN AMRO afspraken gemaakt om de herkenning en verwerking van levenstestamenten te verbeteren, bijvoorbeeld door standaard een uittreksel met alleen bankrelevante informatie mee te geven.
8. Praktische tips
- Regel het tijdig — Wacht niet tot er gezondheidsproblemen zijn
- Combineer met testament — Voor een volledige regeling heeft u beide documenten nodig
- Check elke 5 jaar — Veranderende omstandigheden kunnen aanpassing noodzakelijk maken
- Informeer uw naasten — Zorg dat uw vertrouwenspersoon en familie weten waar het document ligt
9. Samenvatting
Het levenstestament is een in Nederland steeds populairder wordend juridisch instrument waarmee u zelf bepaalt wie voor u mag beslissen als u dat niet meer kunt. Het voorkomt een belastende gang naar de kantonrechter en biedt gemoedsrust voor zowel uzelf als uw dierbaren. De kosten variëren van € 375 tot € 950, afhankelijk van de gekozen notaris. Ondanks het ontbreken van een wettelijke basis wordt het levenstestament breed geaccepteerd en is het in vijftien jaar uitgegroeid tot een van de meest gebruikte notariële aktes van Nederland.