Onderwerp: Wie beslist er als u dat zelf niet meer kunt?

Previewtekst: Een levenstestament regelt rust, duidelijkheid en bescherming.

Beste lezer,

Er zijn onderwerpen waar mensen liever nog even niet over nadenken. Een testament is daar één van. Een levenstestament misschien nog wel meer.

Toch begin ik deze serie bewust met het levenstestament.

Een gewoon testament werkt pas ná uw overlijden. Een levenstestament werkt juist tijdens uw leven. Het gaat over de situatie waarin u er nog bent, maar bepaalde dingen niet meer zelf kunt regelen. Bijvoorbeeld door ziekte, een ongeval, geheugenproblemen of ouderdom.

Dat klinkt zwaar, maar eigenlijk gaat een levenstestament over iets heel gewoons: vertrouwen.

Wie vertrouwt u genoeg om namens u beslissingen te nemen als u dat zelf tijdelijk of blijvend niet meer kunt?

Veel mensen denken: “Dat doet mijn partner toch gewoon?” Of: “Dat regelen mijn kinderen wel.” Maar zo eenvoudig is het juridisch vaak niet.

Uw partner mag niet automatisch alles namens u ondertekenen. Uw kinderen mogen niet zomaar uw bankzaken regelen. En als er meerdere kinderen zijn, kan de vraag ontstaan wie het voortouw neemt. Moeten zij alles samen doen? Wat als één kind ver weg woont? Of als de kinderen verschillend denken over wat goed voor u is?

Precies daar komt het levenstestament in beeld.

Een levenstestament is een notariële akte waarin u vastlegt wie namens u mag handelen als u dat zelf niet meer kunt. Die persoon noemen we meestal uw gevolmachtigde. Dat kan uw partner zijn, een kind, meerdere kinderen samen, een goede vriend of iemand anders die u volledig vertrouwt.

U kunt daarin praktische zaken regelen, zoals bankzaken, administratie, belastingen, verzekeringen, uw woning en uw bezittingen. Maar u kunt ook persoonlijke wensen opnemen. Bijvoorbeeld over zorg, wonen, medische beslissingen, contact met familie of de manier waarop u verzorgd wilt worden.

Het mooie van een levenstestament is dat u de regie houdt. U beslist nú wie straks namens u mag optreden als dat nodig is. En u kunt ook aangeven hoe u wilt dat die persoon dat doet.

Dat geeft rust. Voor uzelf, maar ook voor de mensen om u heen.

Zonder levenstestament kan er onduidelijkheid ontstaan. Als u zelf niet meer kunt beslissen en niemand heeft een volmacht, kan het nodig zijn dat de rechter iemand benoemt. Bijvoorbeeld een bewindvoerder, mentor of curator. Dat kan een goede oplossing zijn, maar het kost tijd en ligt niet altijd bij de persoon die u zelf gekozen zou hebben.

Met een levenstestament voorkomt u dat anderen later moeten raden wat u gewild zou hebben.

Een levenstestament is geen document voor het einde. Het is een document voor onderweg.

Het gaat niet over overlijden, maar over leven. Over de periode waarin u kwetsbaar kunt worden. Over het voorkomen van gedoe. Over het beschermen van uw partner, uw kinderen en uzelf.

In de kern draait het om drie vragen:

1. Wie vertrouw ik?
2. Wat mag die persoon namens mij regelen?
3. Welke wensen wil ik alvast duidelijk vastleggen?

Als u die drie vragen serieus beantwoordt, bent u al een heel eind.

Een veelgemaakte vergissing is dat mensen denken: “Ik heb toch al een testament?” Maar dat is iets anders. Een testament regelt wat er met uw nalatenschap gebeurt na uw overlijden. Een levenstestament regelt wie u helpt tijdens uw leven als u dat zelf niet meer kunt.

Het gewone testament kijkt dus naar later, na overlijden. Het levenstestament kijkt naar straks, als u nog leeft maar hulp nodig hebt.

Dat is misschien de eenvoudigste uitleg.

In deze serie van 10 gratis mails neem ik u stap voor stap mee langs de belangrijkste onderwerpen. In gewone taal. Zonder moeilijke juridische mist. Ik schrijf deze mails vanuit mijn ervaring als oud-notaris, na bijna 40 jaar in het notariaat.

De vraag voor vandaag is eenvoudig:

Als u morgen iets overkomt waardoor u zelf niets meer kunt regelen, wie mag het dan namens u doen?

Als u daarop meteen een naam weet, bent u al begonnen met uw levenstestament. Als u twijfelt, is dat ook goed. Dan is dit precies het juiste moment om er rustig over na te denken.

In de volgende mail kijken we naar de belangrijkste persoon in uw levenstestament: de gevolmachtigde.

Met vriendelijke groet,

Mr. W.C.M. (Wim) Gaalman
oud-notaris

P.S. Een levenstestament hoeft geen zwaar onderwerp te zijn. Het is juist een praktische manier om het lichter te maken voor u en uw omgeving.

Onderwerp: Wie kiest u als gevolmachtigde?

Previewtekst: De belangrijkste persoon in uw levenstestament.

Beste lezer,

In de vorige mail ging het over de vraag waarom een levenstestament belangrijk kan zijn. Vandaag kijken we naar de persoon die daarin misschien wel de hoofdrol speelt: de gevolmachtigde.

De gevolmachtigde is degene die namens u mag handelen als u dat zelf niet meer kunt. Dat kan gaan om bankzaken, administratie, belasting, verzekeringen, uw woning, zorgzaken of andere persoonlijke beslissingen.

U geeft die persoon dus veel vertrouwen.

Daarom is dit geen keuze die u zomaar even moet maken.

Veel mensen denken meteen aan hun partner. Dat is begrijpelijk. Als u getrouwd bent of al jaren samenleeft, is uw partner vaak de eerste persoon aan wie u denkt. Die kent u goed. Die weet meestal wat u belangrijk vindt.

Toch is het verstandig om even verder te denken.

Is uw partner zelf nog gezond genoeg? Kan uw partner omgaan met administratie, banken, instanties en formulieren? Kan hij of zij moeilijke beslissingen nemen als er druk op staat?

Liefde is belangrijk, maar voor een volmacht is alleen liefde niet altijd genoeg.

Soms is een kind een betere keuze. Of een broer, zus, neef, nicht of goede vriend. Soms kiest iemand twee personen samen. Bijvoorbeeld de partner voor persoonlijke zaken en een kind voor financiële zaken. Dat kan allemaal.

Het belangrijkste is dat u iemand kiest die u werkelijk vertrouwt.

Daarbij gaat het niet alleen om eerlijkheid. Natuurlijk moet de gevolmachtigde betrouwbaar zijn. Maar hij of zij moet ook praktisch zijn. Iemand die de post opent. Iemand die overzicht houdt. Iemand die rustig blijft. Iemand die durft te bellen met de bank, de gemeente, de zorginstelling of de belastingdienst.

Een goede gevolmachtigde hoeft geen jurist te zijn. Hij hoeft ook geen financieel deskundige te zijn. Maar hij moet wel zorgvuldig zijn.

Dat woord is belangrijk: zorgvuldig.

Wie namens u handelt, moet steeds denken: wat is goed voor hem of haar? Niet: wat komt mij goed uit? Niet: wat vinden anderen het makkelijkst? Maar: wat past bij de wens en het belang van degene die mij dit vertrouwen heeft gegeven?

Veel ouders willen hun kinderen gelijk behandelen. Daarom kiezen zij soms voor alle kinderen samen. Dat voelt eerlijk, maar is niet altijd praktisch.

Als drie kinderen samen moeten tekenen of beslissen, kan dat lastig worden. De één woont ver weg. De ander is druk. De derde vindt het moeilijk om knopen door te hakken. Dan kan er vertraging ontstaan, juist op momenten waarop snel gehandeld moet worden.

Aan de andere kant kan het benoemen van één kind gevoelig liggen. De anderen kunnen denken: waarom hij wel en ik niet?

Daarom is uitleg belangrijk.

U kunt bijvoorbeeld zeggen: “Ik kies deze persoon omdat dit in de praktijk het beste werkt. Niet omdat ik de anderen minder vertrouw.”

Ook kunt u één gevolmachtigde aanwijzen en daarnaast een toezichthouder. De gevolmachtigde mag dan handelen, maar moet bijvoorbeeld jaarlijks rekening en verantwoording afleggen. Zo combineert u vertrouwen met controle.

Denk ook aan een opvolgend gevolmachtigde. Dat is iemand die pas aan de beurt komt als de eerste gevolmachtigde niet kan of wil optreden. Dat is verstandig, want ook uw gevolmachtigde kan ziek worden, overlijden of om andere redenen uitvallen.

Voor vandaag geef ik u drie eenvoudige vragen mee:

1. Wie vertrouw ik volledig?
2. Wie kan